Commissie Groen bestaat uit de deelnemers:
- Eva Negenman
- Carmen Gelpke
- Emma Buijsman
- Hilde Wetzels
Klimaatverandering is uitgegroeid tot de grootste bedreiging voor de volksgezondheid. Internationale organisaties als de WHO spreken inmiddels van code rood voor de gezondheid van huidige en toekomstige generaties. Tegelijkertijd staat de gezondheidszorg zelf voor een paradox; de sector is in Nederland verantwoordelijk voor ca. 7% van de totale CO2-uitstoot en levert daarmee een substantiële bijdrage aan milieuvervuiling en de klimaatcrisis.
De urgentie om te verduurzamen wordt breed erkend. In steeds meer disciplines ontstaan groene initiatieven en netwerken, waaronder bij medisch specialisten, apothekers en verpleegkundigen. Als Technisch Geneeskundigen voelen ook wij deze verantwoordelijkheid. Juist binnen ons vakgebied speelt technologie een centrale rol in diagnostiek en behandeling. Technische innovaties kosten energie en materiaal, wat een niet te verwaarlozen invloed heeft op de milieubelasting. Tegelijkertijd beschikken Technisch Geneeskundigen (TG) over de kennis om zorgprocessen slimmer, efficiënter en duurzamer in te richten.
De Commissie Groen van de NVvTG is opgericht om deze verantwoordelijkheid actief op te pakken. Wij zijn vier TG met een gedeelde ambitie om duurzaamheid structureel te verankeren in ons vakgebied. Door kennis te bundelen, bewustwording te vergroten en concrete oplossingen te ontwikkelen willen wij bijdragen aan een toekomstbestendige gezondheidszorg waarin technologische innovatie hand in hand gaat met planetaire gezondheid.
De Commissie Groen van de NVvTG wil het bewustzijn vergroten over het belang van duurzaamheid in de zorg en specifiek het aandeel van medische technologie in klimaatverandering. Daarnaast wil zij inspireren tot het verduurzamen van de werkzaamheden van de TG, juist omdat de medische technologie kansen met zich meebrengt voor het vergroenen van de zorg.
● Kennis verzamelen, delen, inspireren
Wij verzamelen informatie over het aandeel van medische technologie in klimaatverandering en werken toe naar de bewustwording van de rol van de medische technologie in klimaatverandering bij (toekomstige) TG.
● Verbinden
Wij faciliteren ontmoeting en uitwisseling van bovenstaande kennis met onze leden zodat zij elkaar kunnen inspireren tot actie en nieuwe ideeën.
● Activeren
Wij zetten aan tot verduurzamen van de dagelijkse praktijk van de TG.
- De Commissie Groen zal jaarlijks een bijdrage leveren aan het NVvTG congres en een of meerdere wetenschapsavonden organiseren (in samenwerking met de Life Long Learning commissie).
- De Commissie Groen zal maandelijks een bijdrage leveren aan de NVvTG nieuwsbrief.
- De Commissie Groen zal werken aan de implementatie van het onderwerp duurzaamheid aan het onderwijs (inclusief stages) voor TG.
- De Commissie Groen zal zich inzetten voor bewustwording van de beroepsgroep rondom het thema ‘duurzaamheid’ in de zorg en activeren tot een duurzamere praktijk.
- De Commissie Groen zal haar eigen kennis over duurzaamheid binnen de zorg bijspijkeren.
Aanvullende informatie
De 2024-editie van het Lancet Countdown rapport laat zien dat klimaatverandering sterke gevolgen heeft voor gezondheid wereldwijd. Diverse klimaat- en gezondheidsindicatoren bevinden zich op historisch hoge niveaus, wat illustreert dat stijgende temperaturen, intense hittegolven, extreme neerslag en droogte de fysieke en mentale gezondheid van mensen direct bedreigen. Zo zijn hitte gerelateerde sterftecijfers onder ouderen sterk gestegen en nemen risico’s op infectieziekten wereldwijd toe. Tegelijkertijd blijft de wereld afhankelijk van fossiele brandstoffen en gaat er te weinig financiering naar klimaatadaptatie en gezondheidsbescherming, waardoor kwetsbare groepen onevenredig hard geraakt worden. Het rapport onderstreept dat urgente en geïntegreerde actie nodig is om gezondheidssystemen te versterken en de gezondheidseffecten van klimaatverandering te beperken.
De zorg heeft als doel om de gezondheid te beschermen, maar tegelijkertijd zorgt de zorg zelf voor een aanzienlijke klimaatimpact. In Nederland is de zorg verantwoordelijk voor zo’n 7% van de totale CO2-uitstoot en 13% van het nationale grondstoffengebruik (metalen en mineralen). Het RIVM laat in een recent rapport zien dat deze impact grotendeels wordt veroorzaakt door indirecte emissies in de productieketen. Met name de productie van medicijnen, medische hulpmiddelen en apparatuur levert een grote bijdrage aan de totale uitstoot en het grondstoffengebruik. Daarnaast spelen energiegebruik in zorginstellingen en vervoer van patiënten en personeel een belangrijke rol. Uit het rapport leren we dat de milieu-impact van de zorg niet alleen zichtbaar is in klimaatverandering, maar ook in andere domeinen, zoals grondstoffenschaarste, watergebruik en afvalproductie. Vooral wegwerpmaterialen en complexe medische technologie zorgen voor een hoge belasting. Tegelijkertijd laat het RIVM zien dat juist in deze onderdelen ook de grootste kansen liggen voor verduurzaming, bijvoorbeeld door slimmer gebruik van technologie, verlenging van levensduur van apparatuur, hergebruik van materialen en gerichtere inzet van zorg.
TG die actief zijn in ziekenhuizen en paramedische zorg en werken op het snijvlak van technologie en patiëntenzorg hebben invloed op het gebruik van medische apparatuur, energie en materialen. Binnen de zorg groeit de aandacht voor verduurzaming, onder meer via de Green Deal Duurzame Zorg, waarin zorginstellingen en andere partijen, waaronder de NVvTG, zich committeren aan het verlagen van milieu-impact en het toekomstbestendig maken van de zorg. TG spelen hierin een logische rol; met de technische en klinische expertise kunnen TG bijdragen aan doelmatig gebruik van technologie, het terugdringen van verspilling en het slimmer inrichten van zorgprocessen.
Ook voor TG die werkzaam zijn in de medische technologie industrie is duurzaamheid een relevant thema. Boston Consultancy Group benadrukt dat de medisch technologische sector een belangrijke bijdrage kan leveren aan het verkleinen van de milieu-impact van de zorg. Door duurzaamheid structureel mee te nemen in productontwikkeling, productieprocessen en logistiek kunnen apparaten energiezuiniger worden, minder grondstoffen gebruiken en beter herbruikbaar of recyclebaar zijn. Deze keuzes vragen vaak beperkte extra investeringen en kunnen op de langere termijn leiden tot kostenbesparing en betere voorbereiding op toekomstige regelgeving. TG in de industrie kunnen zo bijdragen aan duurzame zorg door technische innovatie te verbinden aan maatschappelijke verantwoordelijkheid.
Duurzame zorg begint dichtbij. Er zijn inmiddels veel laagdrempelige manieren om je als TG te verdiepen, inspiratie op te doen en zelf bij te dragen aan verandering.
Luister en leer
De Groene Zorg Alliantie podcast laat zorgprofessionals aan het woord die in de praktijk werken aan verduurzaming. Van concrete projecten op de werkvloer tot bredere systeemvragen over gezondheid en klimaat. Geschikt om laagdrempelig kennis op te doen en ideeën op te pikken. Meer weten? Onderstaande linkjes bieden aanvullende interessante informatie:
- Rodríguez-Jiménez et al. (2023), “The carbon footprint of healthcare settings: A systematic review”, Journal of Advanced Nursing
- Payal Dhar (2020), “The carbon impact of artificial intelligence”, Nature Machine Intelligence
- Wolf et al. (2022), “Potential reduction in healthcare carbon footprint by autonomous artificial intelligence”, npj Digital Medicine
- Patel et al. (2023), “Estimated carbon emissions savings with shifts from in-person visits to telemedicine for patients with cancer”, JAMA Netw. Open.
- Rapport Gupta Strategists: Een stuur voor de transitie naar duurzame gezondheidszorg
- Rapport Gupta Strategists: De inhaalrace naar duurzame zorg
- Green Paper: urgente oproep van jonge zorgprofessionals voor Groene Zorg
- Ketenaanpak Medicijnresten uit Water
Start of versterk een Green Team
Steeds meer zorginstellingen werken met Green Teams of groene commissies. Met behulp van de bestaande Toolkit van de Groene Zorg Alliantie kun je samen met collega’s inzicht krijgen in de milieu-impact van je afdeling en gerichte verbeteracties opzetten. Denk aan materiaalgebruik, energieverbruik of slimmer gebruik van medische technologie. De Milieuthermometer Zorg geeft ook concrete invulling aan de Green Deal Duurzame Zorg met direct toepasbare maatregelen.
Duurzame dienstreizen
Bij dienstreizen en congresbezoeken komt ook uitstoot kijken. De Universiteit Twente heeft een praktische treinroutekaart ontwikkeld die helpt bij het afwegen of een reis per trein een goed alternatief is voor vliegen. Dit biedt een concreet hulpmiddel om duurzamere keuzes te maken bij (inter)nationale dienstreizen.
Maak impact in je eigen werk
Kleine keuzes maken samen een groot verschil. Kritisch kijken naar indicaties, het delen van apparatuur, het verlengen van de levensduur van technologie of het bespreekbaar maken van duurzaamheid in projectteams zijn voorbeelden van acties die direct toepasbaar zijn.
Sluit je aan en deel kennis
Door aan te sluiten bij bestaande netwerken en initiatieven binnen en buiten je instelling hoef je het wiel niet opnieuw uit te vinden. Samenwerking versnelt verandering en vergroot impact. Kijk bijvoorbeeld op de Groene Zorg kalender van de Groene Zorg Alliantie om te kijken bij welke evenementen jij kunt aansluiten!
De Commissie Groen biedt een platform om kennis te delen, initiatieven te verbinden en duurzaamheid structureel te verankeren in het vakgebied.